Klimatyzacja w biurze, chłodnia w restauracji, pompa ciepła w domu – urządzenia te łączy jedno: pracują z fluorowanymi gazami cieplarnianymi. Ich właściciele muszą regularnie sprawdzać szczelność instalacji, by nie narazić się na kary. Jak często wykonywać kontrole? O tym w dalszej części tekstu.
Częstotliwość przeglądów technicznych urządzeń chłodniczych
Wyobraź sobie lodówkę, która przez lata stoi w kuchni i sprawnie pracuje. Nikt o niej nie myśli – dopóki nie przestanie chłodzić. Z urządzeniami zawierającymi F-gazy sprawa wygląda podobnie, tyle że stawka jest wyższa.
Harmonogram przeglądów zależy od ilości czynnika chłodniczego. Dla systemów zawierających od 5 do 50 ton ekwiwalentu CO₂ kontrolę szczelności trzeba przeprowadzać raz na 12 miesięcy. Instalacje z większą ilością gazu – powyżej 50 ton – wymagają wizyt serwisowych co pół roku.
Wielu ekspertów zaleca częstsze kontrole przy urządzeniach pracujących non stop. Chłodnie przemysłowe czy klimatyzacja w galeriach handlowych często są sprawdzane nawet co kwartał. To podejście prewencyjne chroniące przed kosztownymi awariami.
Wymogi prawne dotyczące przeglądów chłodniczych
Przepisy są restrykcyjne i wynikają ze zobowiązań międzynarodowych. W Polsce podstawę stanowi Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 517/2014 w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych oraz wytyczne Urzędu Dozoru Technicznego.
Unijne prawo nakłada na operatorów obowiązek regularnych kontroli szczelności. Dla systemów wyposażonych w automatyczne detektory wycieków można wydłużyć interwały o połowę.
Przepisy wymagają prowadzenia dokumentacji. Każdy przegląd musi być odnotowany, a raport powinien zawierać informacje o stanie układu i ilości uzupełnionego gazu. Dokumenty mogą być przedmiotem kontroli inspekcji ochrony środowiska.
Przeglądy mogą wykonywać wyłącznie osoby z certyfikatem F-gazowym – to wymóg bezwzględny. Firmy serwisowe również muszą posiadać certyfikaty UDT. Zdobycie kwalifikacji wymaga ukończenia szkolenia i zdania egzaminu. Tego typu kursy prowadzi między innymi Ośrodek Szkolenia Zawodowego OMEGA.
Zakres przeglądu technicznego urządzeń chłodniczych
Kontrola szczelności to podstawa, ale nie jedyny element przeglądu. Serwisant sprawdza cały układ pod kątem prawidłowego działania. Procedura zaczyna się od oględzin zewnętrznych – poszukiwania śladów oleju wskazujących na nieszczelności.
Technik bada układ specjalistycznym detektorem. Nowoczesne urządzenia wykrywają minimalne ilości czynnika w powietrzu. Przy większych instalacjach stosuje się też metody pośrednie – analizę parametrów sprężarki czy pomiary ciśnień.
Podczas kontroli weryfikowany jest również stan wymienników ciepła – skraplaczy i parowników. Ich zabrudzenie obniża sprawność systemu. Kontroli podlegają także zawory rozprężne, filtry i układy sterowania. Każdy przegląd kończy się sporządzeniem protokołu z wynikami i zaleceniami.
Konsekwencje zaniechania regularnych przeglądów urządzeń chłodniczych
Pomijanie terminów kontroli to gra o wysoką stawkę. Inspekcja ochrony środowiska może nałożyć grzywnę nawet do kilkudziesięciu tysięcy złotych za brak dokumentacji lub nieterminowe przeglądy.
Kwestie finansowe sięgają głębiej. Nieszczelny układ to uciekający czynnik, który trzeba uzupełniać. Ceny F-gazów rosną systematycznie, a nieszczelna instalacja zużywa więcej energii.
Jest też aspekt techniczny. Drobna nieszczelność może przerodzić się w poważną awarię. Naprawa sprężarki to wydatki liczone w tysiącach złotych.
F-gazy należą do substancji o wysokim potencjale globalnego ocieplenia. Jeden kilogram niektórych czynników odpowiada emisji kilku ton CO₂. Regularne przeglądy ograniczają ten wpływ. Producenci urządzeń często uzależniają gwarancję od przeprowadzania przeglądów przez certyfikowany serwis.
